نقش كاوش‌های خردورزانه و الگوبرداری (تقليد) در شكل‌گيری نظام باورها و ارزش‌ها: بازخوانی رويكرد علامه مصباح يزدی(ره)

به گزارش دبیرخانه همایش یکی از مقالاتی که مراحل پذیرش و چاپ را طی کرده است مقاله ای با عنوان «نقش كاوش‌های خردورزانه و الگوبرداری (تقلید) در شكل‌گیری نظام باورها و ارزش‌ها: بازخوانی رویكرد علامه مصباح یزدی (ره)» است.

«نقش كاوش‌های خردورزانه و الگوبرداری (تقلید) در شكل‌گیری نظام باورها و ارزش‌ها: بازخوانی رویكرد علامه مصباح یزدی (ره)»، اسلام و پژوهش‌های تربیتی، س14، ش1، پیاپی 27، بهار و تابستان 1401، ص25ـ44.

عباسعلی شاملی

چکیده

با توجه به نقش چشمگیر تقلید و الگوبرداری در زندگی عرفی و زندگی دینی، این نوشتار کوشیده است دیدگاه علامه مصباح یزدی (ره) را در باب باورها، ارزش‌ها و روش رسیدن به اهداف ارزشی و نقشی که تقلید می‌تواند در آن ایفا کند، بررسی نماید. خودکفایی عقلانی یا الگوبرداری از دیگران در عرصه باورها و ارزش‌ها تا کجا و بر اساس کدام معیار قابل تفکیک است؟ چرایی تقلید، الگوی سزاوار تقلید و نیز انگیزه روان‌شناختی‌ که معمولاً ما را به الگوبرداری می‌کشاند، از جمله جنبه‌هایی است که این نوشتار بررسی کرده است. علامه مصباح یزدی (ره) از متفکران معاصر شیعی بر این باور است که تقلید و الگوبرداری در جنبه‌های اصلی زندگی دینی، نه‌تنها نشانه نارسیدگی عقلانی و‌ شناختی نیست، بلکه از ضرورت‌های سامان‌دهی و آسان‌سازی روند زندگی دینی است. بسیاری از جوانان با انگیزه حفظ و تقویت استقلال جوانی می‌خواهند در روند زندگی دینی خود به دیگران وابسته نباشند؛ اما ازسوی‌دیگر، گوشه‌ها و زوایایی از باورها و ارزش‌هایی که در زندگی برای خود برمی‌گزینند، نمی‌تواند در تیررس برد شناختی و عقلانی آنان قرار گیرد. استاد مصباح (ره) این چالش زندگی دینی را به بحث می‌کشد و بر سر دو راهی تحقیق و تقلید راه سومی را که جالب است، پیشنهاد می‌کند. به‌رغم آنکه این راه پیشنهادی، زندگی کنونی ما را به زندگی پیراسته حضرت محمد (ص) و جانشینان معصوم (ع) ایشان پیوند می‌زند، اما همچنان راه خودکفایی عقلانی و استقلال در خردورزی را بر ما گشوده می‌دارد.